Verzoening

Akten van verzoening komen zo af en toe voor in de volontaire protocollen. Er komen zelfs aktes voor waarin iemand die doodslag of moord heeft gepleegd, een overeenkomst sluit met de nabestaanden als tegemoetkoming in de financiele gevolgen.

Voorbeelden

Nederslag Henrick Broeckmans

14 februari 1615: Trijne, weduwe van Henrick Broeckmans, Geerdt Bleckinck, als oom en momber van hun kinderen en ook voor zichzelf, aan de ene kant

en

Engelbert Drentel en zijn broer Geert ten Pijtenpoell aan de andere kant,

vanwege een ongeluk en nederslach, die Engelbert Drentel en Geert ten Pijtenpoel onlangs aan Henrick Broeckmans begaan, en vanwege slagen, quetsuren en verwondongen die Engelbert Drentel en Geert ten Pijtenpoel Geerdt Bleckinck aangedaan hebben, en van sodane slagen en verwondingen als Geert ten Pijtenpoel pretendeert van Geert Bleckinck bekommen te hebben,

zijn overeengekomen:

Engelbert Drentel X Margriete geven vanwege de nederslag aan de armen van Bredevoort twee molder roggen, en vanwege de cure van Geert Bleckinck aan Meijster Derick Jurens veertien daler en hem Geert Bleckinck 12 daler smartengeld. Aan de weduwe Broeckmans geven zij 75 daler op vastenavond 1616 en een rente van 15 halve daler en de weduwe (sijnde alsnoch befruchtet) als sie doer Godts genaden verlost sijn sall, een tonne goets Buere.

Tevens is de vordering van Geert ten Pijtenpol hiermee ook voldaan.

Bron: ORA Bvt inv.nr. 388 fol. 5-8

1 mei 1616: Trijne wed. Henrick Broeckmans verklaart 50 daler ontvangen te hebben. Engelbert Drentel belooft de resterende 25 daler in 1617 te betalen.

Bron: ORA Bvt inv.nr. 389 fol. 26v, 27

Ongeluk Michel Bour

9 juni 1621: Aelcken ten Broecke, wed. Michael Bour, met Andries van Zissen haeren eerster Ehe echte soon, voorts Mr. Henrick ten Harckel chirurgijn, ende Frans Jacobs sergeant van cap. Clinger, als haren mombaren en zij mede namens haar kinderen bij Michael getogen, bekanden also leijder haer zl. man Michell Bour met Lambert van Calcker, Soldaat onder den heer Drost Gosswin van Lawick in gevecht geraeckt, onder welcke haer man bij ongeluck een stuck inden arm becomen, daeran hij naderhant is overleden.

Zij heeft zich met Gl. Lambert van Calcker onwederroepelijck versoent en verdragen, ende dat sie hem uth Christelijcke affection solcx uijt gront hares harten gepardonneert und vergeven hadde, doende sulcx in kraft deses. Hij mag weer vrij rondlopen. Hij zal haar tot onderholt van haar kinderen op aanstaande Jacobi 100 daler geven. Daarvoor Wendele, huijsvrouw Lambert van Calcker, met Hartger van Stockem, als haren bij afwesentheijt hares mans hiertoe verkoren momber, haer huijs binnen Bredevoort, voorts al hare goederen verhypotheseert heeft.

Bron: ORA Bvt inv.nr. 394 fol. 39v, 40

Doodschieten Gertken, vrouw van Willem van Colln

16 augustus 1622: Onlangs bij ongeluck Gertken, huisvrouw van Willem van Colln, van Gerrit Hoeffken, indien hij sijn rhoer gespannen opten arm liggend gehadt, und int overhalen vanden haen hetselve fuer gegeven, geschoten worden, daervan sie daernae edoch Christlick inden heeren ontslapen, also sijn Grietken de huijsvrouw van Gerrit vors. voort Court van Retbergen und Henrick Heckerfelt van wege und in namen sijn Gerrits eens: und Willem van Colln vors. anders: versoent onder de conditien:

Dat Gerrit Hoeffkens 40 gulden sal betalen, daervan 20 daler an die armen en 20 daler aan Willem van Colln die voor de kosten van haar begrafenis angewendt zullen worden. Verder zal Gerrit Hoeffkens sich deser plaetse und stadt voor den tijt van een jaer a dato des ongelucks ontholden edoch so veer hij alhier nootwendich te doen hadde soe hem een dach vijff of ses sich hier te verholden vrijstaen.

Bekande Willem van Colln hiermit eens voor all versoent te sijn en blijven und hem Gerrit Hoeffkens tselve van herten gepardonneert te hebben. Bron: ORA Bvt inv.nr. 395 fol. 37, 37v

Doodslag uit noodweer op Willem ter Abstege

5 december 1631: Erschenen Geessken Willinck, weduwe wijlen Willems ter Abstege, mit Johan Willinck haer broeder, unnd tott dese saecken ehrkoren unnd toegelatenen Mombaer, Voort Derck ter Abstegge gemelts Willems broeder, Item Reintken ter Horst und Marten ten Nijlandt als respective Oem, Verwandten unnd Mombaers harer Geesskens voorschreven bij gemelte haren Eheman getuigten Kinderen, die bekanden voor sich gemelten Kinderen und mennichlicken, Demna ungefehr den 18. Julij naestleden Willem ter Abstege selff ander /: ess sij uth Dronkenschap oder anderen onverstandt offt verkierten ijver :/ Johan Voshorst und sijnen Soon int Ampt van Bocholdt op vrijer straten angekohmen mett ongestuimen woorden, gewapender handt und schlagen angevallen unnd averst Johan Vosshorst vermitz schijnbaerlicker nootweer unnd tot reddingh sijnes lijves unnd levens gemelten Willem ter Abstege, leijder bij ongeluck verwondet daerahn hij doths verscheijden, dat sij derwegen tott frijongh harer conscientien unnd Sielen Salicheit, und vermijdongh andere onenicheit, onraet unnd onheill, voer sich haren respective Kinderen und mitbeschreven, sampt allen Verwandten und den sulcx eenigsins concerneren mogtte Ihme Johan Vosshorst sulcke entlijvongh zaligen Willems ter Abstege, uuth grondt hares herten unnd Christlicker andagt vertegen unnd vergeven hedden, ghelijck sie hem deselve verthijen und vergeven vermits desen. Op alle action und furderonge, accusation unnd anspraecke wegen deses ongelucks vrijwillich unnd walbedechtlick mit handt und monde renuntierende, Gestaldt dat gemelte Vosshorst Ihnent: sampt aller gemelter Vrunde unnd Verwandten halven hinfuro op genaden hoger Overicheit /: diewelcke Sie vermits desen oick wunschen unnd versoecken :/ sich vrij und vranck moge verholden, converseren, gaen und staen sijnes gevallens unnd waer hem lusten unnd gelieven sulle. Dess sall veelgemelte Johan Vosshorst oock tott meerder Vrijongh sijner gewissen, voer sich sijner huijsfrouwen, Kinderen und Erven, der zaligen Willem ter Abstegen Weduwen unnd Kinderen, to vollest van entwehrongh hares ehelichen unnd Vaderlichen Dienstes, hulps und troostes, eenss voor all daetlick entrichten die Summa van Eenhundert daler ad dertich stuver t'stuck Bredefoortscher gangbarer geweerden, dewelcke Summa van pennongen voor die nagelatene Onmundige Kinderen van zaligen Willem ter Abstege ahn gewisse luijde Erff- off Pandtschap sollen belangt werden. Edoch die Moeder die Rente und opkumpsten daervan tott vollest und onderholdt gemelter harer Kinder Jaerlix genieten unnd prouffitieren, ter tijtt toe die Kinder voorschreven hare mundige Jahren sullen erreickt hebben; unnd noch ahn die Weduwe ehrleggen und betaelen tott vollest unnd stuir hares anstaenden Crame Twie Rosenobelss off die Weerdije da voor, unnd ahn Johan ter Abstege den onmundigen tegewoordigh praesenten Sohn van zaligen Willem, enen nieuwen Hemdtrock; Item den Armen na vermogentheit toegedenken. In mathen Geessken Willincks Weduwe voorschreven, Johan Willincks genant Schroers, Derck ter Abstege, Reintken ter Horst und Merten ten Nijlandt hiermede bekennen, die belovede pennongen ad Hondert daler Twie Rosenobels unnd Laecken tott Hembdtrock daetelick entfangen te hebben, quitierende daerop die oock sampt und besunder datt die Hondert daler in maten voorschreven tott der Kinder behoeff sullen angelagt werden, gecavert und belaefft hebben, doende sulcx krafft deses. Bij veronderpandongh harer guder. Unnd bekanden Weduwe, Moeder, Mombaer verwandten und frunde vorschreven, voor sich und hare mittbeschreven, van wegen obgemelter onversiener entlijvongh hiermit eens voor alle versoont tesijn unnd blijven. Gelavende deses te staen, wachten unnd wahren nae Landtrechte. Allet sunder Exception, bedrogh, gefehrdt unnd argelist. Bron: ORA Bvt inv.nr. 403 fol. 54-55v