Hendrickje Stoffels

Uit Heerlijkheid Bredevoort
Naar navigatie springen Naar zoeken springen

Hendrickje Stoffels (Bredevoort, 1626 - Amsterdam, juli 1663) was een schildersmodel en partner van de kunstschilder Rembrandt van Rijn.

Jeugd in Bredevoort

Zij werd geboren als dochter van sergeant Stoffel Stoffelse en Mechtelt Lamberts. Sergeant Stoffel Stoffelse werd ook Jeger genoemd. Zijn kinderen heetten in de omgangstaal 'Jegers', maar in officiële acten steeds 'Stoffels'.

Hendrickje had twee broers, Hermen en Berent die een tijdlang ook soldaat waren in Bredevoort, maar nooit in een andere garnizoenstad zijn geweest. Berent is vrij jong gestorven. Herman was jarenlang een zeer geacht burger in Bredevoort, van wie veel huidige Bredevoortse families in vrouwelijke lijn afstammen.

Hendrickje had ook een zus Martina Jegers, die getrouwd was met Jan Kerstens Pleckenpoel uit Lichtenvoorde, die eveneens een tijdlang soldaat was in Bredevoort. Na zijn overlijden hetrouwde Martina met Berent van Aelten. Hendrickjes vader overleed vrij zeker in juli 1646, mogelijk als niet geïdentificeerd slachtoffer van de explosie van de kruittoren in Bredevoort in juli 1646. Precies een half jaar hierna, de normale rouwtijd, trouwde zijn weduwe, Mechteld Lamberts, in januari 1647 met Jacob van Dorsten, een weduwnaar met nog zeer kleine kinderen. Het zijn deze gezinsomstandigheden waardoor Hendrickje nog in 1646 of in 1647 naar Amsterdam moet zijn vertrokken

Amsterdamse periode

Hendrickje was dus vanaf ongeveer 1647 bij Rembrandt in huis. In eerste instantie als dienstmeisje, maar al snel werd zij meer. In 1649 is Hendrickje in de zomer terug in Bredevoort, ze wordt dan als doopgetuige vermeld in het Bredevoorts Doopboek; de Tachtigjarige Oorlog was voorbij en eindelijk was er ook in het oosten van het land rust gekomen. Mogelijk heeft Rembrandt samen met haar de reis naar Bredevoort gemaakt. In 1654 moet Hendrickje voor de kerkenraad verschijnen omdat ze "in hoererij" leeft met Rembrandt. Dat ze niet alleen zijn dienstmeisje was, was wel duidelijk, want ze was zwanger van zijn dochter. Op 30 oktober 1654 werd Cornelia van Rijn gedoopt in de Oude Kerk te Amsterdam.

Rembrandt kon niet met Hendrickje trouwen, omdat hij dan de erfenis van zijn eerste vrouw Saskia van Uylenburg zou verspelen. Zelfs met dat geld had hij al genoeg financiële problemen.

Hendrickje kon goed opschieten met Titus, de zoon van Rembrandt en Saskia. Terwijl Rembrandt steeds verder in de financiële problemen raakte,dreef zij samen met Titus een kunstwinkel waar ze zijn schilderijen verkochten. Ook benoemde Titus zijn halfzusje Cornelia tot zijn erfgenaam.

Hendrickje werd op 24 juli 1663 begraven in de Westerkerk in Amsterdam. Er zijn meerdere schilderijen van Rembrandt waarvan wordt vermoed dat zij hiervoor model heeft gestaan.